Dấu hiệu sốt xuất huyết Dengue nặng: 5 Cảnh báo "đỏ" cần nhập viện ngay
Sốt xuất huyết Dengue là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus Dengue gây ra, có thể diễn tiến nhanh và gây tử vong nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời. Đa số các ca tử vong do sốt xuất huyết đều liên quan đến việc người bệnh (hoặc người nhà) bỏ qua các dấu hiệu cảnh báo trong giai đoạn nguy hiểm, dẫn đến sốc giảm thể tích, suy đa tạng.
Bài viết này tổng hợp 5 dấu hiệu sốt xuất huyết Dengue nặng (dấu hiệu cảnh báo) theo phác đồ của Bộ Y tế, giúp bạn nhận biết thời điểm vàng để đưa người bệnh nhập viện cấp cứu ngay lập tức.
1. 3 Giai đoạn của sốt xuất huyết Dengue: Thời điểm nào nguy hiểm nhất?
Mọi người thường lầm tưởng rằng khi sốt cao nhất là lúc bệnh nặng nhất. Tuy nhiên, sự thật ngược lại: giai đoạn nguy hiểm lại thường xảy ra khi người bệnh ĐÃ HẾT SỐT.
Bệnh sốt xuất huyết Dengue trải qua 3 giai đoạn:
- Giai đoạn sốt (Ngày 1 - 3): Sốt cao đột ngột, liên tục 39-40 độ C, uống thuốc hạ sốt khó hạ. Kèm đau đầu, đau hốc mắt, đau cơ.
- Giai đoạn nguy hiểm (Ngày 3 - 7): Sốt có thể giảm hoặc hết hẳn, nhưng đây là lúc virus tấn công mạnh nhất gây thoát huyết tương, cô đặc máu, giảm tiểu cầu. Các biến chứng nặng thường xảy ra ở giai đoạn này.
- Giai đoạn hồi phục (Sau ngày 7): Hết sốt, thèm ăn, tiểu nhiều, các chỉ số máu dần trở về bình thường.
Lưu ý: Từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 7 của bệnh là thời gian CỰC KỲ QUAN TRỌNG. Cần theo dõi sát người bệnh 24/24.
2. 5 Dấu hiệu cảnh báo sốt xuất huyết Dengue nặng (Cần đi cấp cứu ngay)
Theo Hướng dẫn Chẩn đoán và Điều trị Sốt xuất huyết Dengue của Bộ Y tế, nếu người bệnh có BẤT KỲ MỘT trong các dấu hiệu cảnh báo sau đây, cần đưa ngay đến cơ sở y tế gần nhất:
2.1. Đau bụng vùng gan hoặc ấn đau vùng gan
Đau bụng trong sốt xuất huyết thường là đau liên tục ở vùng gan (vùng hạ sườn phải) hoặc đau lan tỏa khắp bụng.
- Tại sao nguy hiểm? Đây thường là dấu hiệu của tình trạng gan to và căng bao gan, hoặc dịch thoát ra ổ bụng gây viêm phúc mạc. Đau bụng dữ dội là tiền triệu của sốc.
2.2. Nôn ói nhiều
Nôn được coi là dấu hiệu cảnh báo khi người bệnh nôn liên tục, hoặc nôn ≥ 3 lần trong 1 giờ hoặc ≥ 4 lần trong 6 giờ.
- Tại sao nguy hiểm? Nôn nhiều khiến bệnh nhân mất nước và điện giải trầm trọng, đồng thời gây khó khăn cho việc bù dịch bằng đường uống.
2.3. Xuất huyết niêm mạc
Các tình trạng chảy máu bất thường bao gồm:
- Chảy máu mũi (cam): Khó cầm.
- Chảy máu nướu răng (lợi): Tự nhiên hoặc khi đánh răng.
- Nôn ra máu hoặc nôn ra chất màu lợn cợn như bã cà phê.
- Tiêu ra máu: Phân đen, sệt và hôi thối.
- Xuất huyết âm đạo bất thường: Ra kinh sớm, rong kinh hoặc kinh nguyệt ra nhiều hơn bình thường (ở phụ nữ/trẻ em gái).
2.4. Mệt mỏi, bứt rứt hoặc vật vã (Lừ đừ)
Ở trẻ em, dấu hiệu này có thể biểu hiện qua việc bé nằm li bì (lừ đừ), không chơi đùa, hoặc ngược lại là quấy khóc liên tục, bứt rứt không yên, vật vã kích thích (do thiếu oxy não).
- Tại sao nguy hiểm? Đây là biểu hiện của tình trạng tưới máu não kém do huyết áp tụt hoặc tiền sốc.
2.5. Tiểu ít
Số lần đi tiểu giảm, nước tiểu sẫm màu hoặc vô niệu (không tiểu được trong nhiều giờ).
- Tại sao nguy hiểm? Đây là dấu hiệu cơ thể đang thiếu nước trầm trọng hoặc suy thận cấp do sốc giảm thể tích.
3. Phải làm gì khi có dấu hiệu cảnh báo?
NGUYÊN TẮC SỐNG CÒN: Khi thấy dấu hiệu cảnh báo, tuyệt đối không được giữ bệnh nhân ở nhà theo dõi tiếp, mà phải nhập viện ngay.
Những việc KHÔNG được làm:
- Không cạo gió, cắt lể: Làm đau và tăng nguy cơ chảy máu khó cầm, nhiễm trùng.
- Không dùng Ibuprofen hay Aspirin: Chỉ dùng Paracetamol để hạ sốt. Ibuprofen và Aspirin gây viêm loét dạ dày và ức chế ngưng tập tiểu cầu, làm tình trạng xuất huyết trầm trọng hơn.
- Không truyền dịch tại nhà: Truyền dịch không kiểm soát có thể gây phù phổi cấp, suy tim, nguy hiểm đến tính mạng. Việc truyền dịch phải có y lệnh của bác sĩ.
Những việc NÊN làm trên đường đi cấp cứu:
- Cho uống nước Oresol (pha đúng tỷ lệ) hoặc nước trái cây, nước cháo loãng nếu bệnh nhân còn uống được.
- Đặt bệnh nhân nằm đầu bằng, thoáng mát.
4. Các đối tượng nguy cơ cao diễn tiến nặng
Ngoài các dấu hiệu trên, những nhóm đối tượng sau khi mắc sốt xuất huyết cần được theo dõi đặc biệt sát sao vì nguy cơ chuyển nặng cao hơn người bình thường:
- Trẻ nhũ nhi (dưới 12 tháng tuổi).
- Người béo phì.
- Phụ nữ đang mang thai.
- Người cao tuổi.
- Người có bệnh lý nền: Tiểu đường, cao huyết áp, bệnh gan thận mạn tính, thiếu máu tan máu…
Kết luận
“Dấu hiệu sốt xuất huyết Dengue nặng” không diễn ra âm thầm mà luôn có những hồi chuông cảnh báo rõ ràng. Hãy ghi nhớ: Hết sốt không phải là hết bệnh, mà là bắt đầu giai đoạn nguy hiểm nhất.
Nếu bạn hoặc người thân đang sốt xuất huyết và xuất hiện: Đau bụng, Nôn nhiều, Chảy máu cam/lợi, hoặc Mệt mỏi li bì, hãy đến bệnh viện ngay lập tức. Sự cảnh giác của bạn chính là chìa khóa cứu sống người bệnh.
💡 Khuyến nghị: Tiêm vắc xin sốt xuất huyết (nếu có đủ điều kiện) và chủ động diệt muỗi, lăng quăng là biện pháp phòng bệnh hiệu quả nhất.
Tài liệu tham khảo
[1] Bộ Y tế. (2023). Quyết định 2760/QĐ-BYT về việc ban hành Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị Số xuất huyết Dengue.
[2] WHO. (2009). Dengue: Guidelines for diagnosis, treatment, prevention and control.
[3] CDC. (2024). Dengue Clinical Management.
Thông tin trong bài viết chỉ mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn y tế chuyên nghiệp. Khi có dấu hiệu nghi ngờ sốt xuất huyết, người bệnh cần đến cơ sở y tế để được xét nghiệm và chẩn đoán chính xác.