Ngày 8 tháng 12 năm 2025, Hội Đái tháo đường Hoa Kỳ (American Diabetes Association - ADA) chính thức công bố Standards of Care in Diabetes—2026, ấn phẩm bổ sung của tạp chí Diabetes Care số tháng 1/2026. Đây là tài liệu hướng dẫn lâm sàng toàn diện nhất được cập nhật hàng năm bởi Ủy ban Thực hành Chuyên nghiệp về Đái tháo đường (Professional Practice Committee for Diabetes), dành cho các bác sĩ lâm sàng, nhà nghiên cứu, nhà hoạch định chính sách và các chuyên gia chăm sóc sức khỏe.

Standards of Care 2026 được xây dựng dựa trên đánh giá toàn diện các bằng chứng khoa học hiện có, kết hợp với đánh giá cẩn thận về lợi ích và rủi ro của các chiến lược chăm sóc khác nhau. Hướng dẫn này phục vụ như nguồn tài liệu quan trọng giúp các chuyên gia y tế và bệnh nhân đưa ra quyết định chung về chăm sóc đái tháo đường.

Dưới đây là 7 cập nhật chính mà dược sĩ và bác sĩ cần nắm vững để áp dụng vào thực hành lâm sàng.

1. MỞ RỘNG CHỈ ĐỊNH SỬ DỤNG ĐO ĐƯỜNG HUYẾT LIÊN TỤC (CGM)

ADA 2026 khuyến cáo sử dụng hệ thống đo đường huyết liên tục (CGM) ngay từ thời điểm chẩn đoán đái tháo đường và bất kỳ lúc nào sau đó, nhằm cải thiện kết quả điều trị cho tất cả những ai có thể hưởng lợi từ việc dùng CGM.

Theo ADA: “Chúng tôi không nói rằng tất cả mọi người đều phải dùng CGM, nhưng công nghệ đã tiến rất xa và bằng chứng hiện đã đủ mạnh để thúc đẩy việc mở rộng tiếp cận. CGM được chứng minh là cải thiện kiểm soát đường huyết ngay cả ở người không dùng insulin.”

Ý nghĩa thực tiễn: Đây là bước ngoặt quan trọng trong việc mở rộng tiếp cận công nghệ CGM cho nhiều đối tượng bệnh nhân hơn, không chỉ giới hạn ở người dùng insulin. Công nghệ CGM giúp theo dõi biến động đường huyết liên tục, phát hiện kịp thời tình trạng hạ đường huyết và tối ưu hóa điều chỉnh điều trị.

2. LOẠI BỎ CÁC ĐIỀU KIỆN TIẾP CẬN BƠM INSULIN

Lần đầu tiên, ADA loại bỏ các điều kiện tiên quyết mà trước đây bệnh nhân cần đáp ứng trước khi được chấp thuận sử dụng bơm insulin (continuous subcutaneous insulin infusion) hoặc hệ thống tự động điều chỉnh insulin (automated insulin delivery).

Các yêu cầu bị loại bỏ:

  • Nồng độ C-peptide
  • Kháng thể đảo tụy
  • Thời gian dùng insulin tối thiểu

Lưu ý quan trọng: Mặc dù ADA đã bỏ các yêu cầu này, một số chương trình bảo hiểm, bao gồm Medicare, vẫn giữ những điều kiện trên. Dược sĩ và bác sĩ cần kiểm tra quyền lợi bảo hiểm cụ thể cho từng bệnh nhân khi tư vấn về công nghệ bơm insulin.

Ý nghĩa: Quyết định này giúp mở rộng tiếp cận công nghệ insulin tiên tiến cho nhiều bệnh nhân hơn, đặc biệt là những người mới được chẩn đoán hoặc đang xem xét chuyển đổi từ tiêm insulin đa liều sang bơm insulin.

3. CÔNG NGHỆ MỚI TRONG CHĂM SÓC BÀN CHÂN ĐÁI THÁO ĐƯỜNG

Hướng dẫn 2026 bổ sung thông tin về sử dụng các công nghệ mới trong chăm sóc bàn chân và các liệu pháp nâng cao bổ trợ trong điều trị loét bàn chân do đái tháo đường.

Trọng tâm: Phát hiện sớm, ứng dụng công nghệ hỗ trợ chẩn đoán và can thiệp kịp thời để giảm nguy cơ biến chứng nghiêm trọng, bao gồm cắt cụt chi.

Vai trò của dược sĩ: Tư vấn cho bệnh nhân về chăm sóc bàn chân hàng ngày, phát hiện các dấu hiệu cảnh báo (vết thương không lành, nhiễm trùng, thay đổi màu sắc da) và giới thiệu bệnh nhân đến chuyên khoa phù hợp khi cần thiết.

4. QUẢN LÝ ĐƯỜNG HUYẾT TRONG ĐIỀU TRỊ UNG THƯ (NỘI DUNG HOÀN TOÀN MỚI)

Đây là lần đầu tiên ADA thêm hướng dẫn chuyên biệt dành cho người mắc đái tháo đường bắt đầu điều trị ung thư hoặc người xuất hiện tăng đường huyết do các thuốc điều trị ung thư.

Các thuốc gây tăng đường huyết:

  • mTOR inhibitors (chất ức chế mTOR)
  • PI3K inhibitors (chất ức chế PI3K)
  • Glucocorticoid (thuốc corticoid)

Khuyến cáo cụ thể:

✓ Giám sát đường huyết khi khởi trị các thuốc này

✓ Dùng metformin là lựa chọn đầu tay cho tăng đường huyết do thuốc

✓ Xem xét insulin với trường hợp tăng đường huyết nặng

✓ Điều chỉnh liều tất cả thuốc hạ đường huyết khi cần ở người có sẵn đái tháo đường

Cảnh báo đặc biệt: Một số liệu pháp ung thư mới có thể gây rối loạn dung nạp glucose hoặc thậm chí biểu hiện như đái tháo đường type 1.

Ý nghĩa lâm sàng: Nội dung này giúp dược sĩ và bác sĩ có cơ sở để phối hợp chặt chẽ với các bác sĩ ung thư trong việc theo dõi đường huyết, điều chỉnh thuốc và giáo dục bệnh nhân về các dấu hiệu cảnh báo cần can thiệp y tế ngay lập tức.

5. NHIỀU KHUYẾN CÁO MỚI VỀ ĐIỀU TRỊ BÉO PHÌ

ADA 2026 bổ sung nhiều cập nhật quan trọng về quản lý béo phì ở bệnh nhân đái tháo đường:

5.1. Đánh giá toàn diện hơn

Bổ sung đánh giá mỡ cơ thể (adiposity) bên cạnh chỉ số BMI để sàng lọc béo phì chính xác hơn.

5.2. Cá thể hóa liều thuốc điều trị béo phì

Do thuốc chống béo phì có nhiều tác dụng phụ, quá trình chỉnh liều phải tăng dần từng bước. Một số người cần tốc độ tăng liều chậm hơn hướng dẫn của hãng sản xuất.

5.3. Cho phép GLP-1 và phẫu thuật chuyển hóa ở người type 1

Đây là khuyến cáo đột phá: Ở bệnh nhân đái tháo đường type 1 có béo phì, các thuốc GLP-1 dạng điều trị béo phì như Wegovy, Zepbound có thể được kê như liệu pháp bổ trợ cho insulin.

Cảnh báo an toàn: Cần theo dõi sát để tránh hạ đường huyết khi phối hợp GLP-1 với insulin, đặc biệt trong giai đoạn đầu điều trị.

6. QUẢN LÝ ĐÁI THÁO ĐƯỜNG Ở CÁC ĐỐI TƯỢNG ĐẶC BIỆT

Sức khỏe hành vi và tâm lý

Hướng dẫn về sàng lọc sức khỏe hành vi và giới thiệu hỗ trợ khi có các vấn đề như căng thẳng do bệnh đái tháo đường hoặc lo âu.

Hỗ trợ công nghệ tại trường học và nơi làm việc

Thông tin về hỗ trợ sử dụng công nghệ đái tháo đường (CGM, bơm insulin, hệ thống tự động) cho trẻ em, thanh thiếu niên và người trưởng thành trong môi trường giáo dục và nơi làm việc.

Sàng lọc nguy cơ type 1

Mở rộng hướng dẫn về sàng lọc và theo dõi người có nguy cơ mắc đái tháo đường type 1, bao gồm sử dụng công nghệ đái tháo đường.

Trẻ em và thanh thiếu niên

Cập nhật hướng dẫn bao gồm giáo dục dinh dưỡng và sàng lọc các vấn đề tâm lý-xã hội cùng các biến chứng liên quan đến đái tháo đường type 1 và type 2.

Người cao tuổi

Cập nhật hướng dẫn bao gồm: sử dụng CGM, nhu cầu protein, đánh giá hội chứng lão khoa và hạn chế chức năng. Mục tiêu điều trị linh hoạt hơn cho các bệnh nhân đái tháo đường cao tuổi.

Ghép tạng

Hướng dẫn mới về kiểm soát đường huyết cho những người chuẩn bị hoặc đã ghép tạng.

Chuẩn bị mang thai

Cập nhật thông tin về tư vấn trước mang thai và việc ngừng các thuốc hạ đường huyết không phải insulin khi chuẩn bị mang thai.

Trong bệnh viện

Hướng dẫn mới bao gồm mục tiêu đường huyết trong giai đoạn chu phẫu và mở rộng thảo luận về sử dụng công nghệ.

7. CÁC CẬP NHẬT QUAN TRỌNG KHÁC

Dinh dưỡng phòng ngừa đái tháo đường type 2

Ưu tiên hai chế độ ăn có bằng chứng mạnh: chế độ ăn Địa Trung Hải và chế độ ăn giảm carbohydrate (low-carb).

Vai trò của hoạt động thể lực

Nhấn mạnh việc theo dõi đảm bảo đủ dinh dưỡng và mở rộng thảo luận về vai trò quan trọng của hoạt động thể lực trong điều trị béo phì.

Lợi ích ngoài kiểm soát đường huyết

Hướng dẫn bổ sung về việc dùng thuốc hạ đường huyết ngoài chỉ định kiểm soát đường và điều trị béo phì, như lợi ích bảo vệ tim mạch, thận và gan.

Khuyến cáo cho người cao tuổi

Các cập nhật mới về CGM, huyết áp mục tiêu, vận động, protein, điều chỉnh thuốc phù hợp với người cao tuổi.

Chuẩn bị phẫu thuật

  • HbA1c < 8% hoặc thời gian trong vùng mục tiêu > 50% trước mổ
  • Đường huyết trong mổ: 100-180 mg/dL

Bệnh thận mạn

Hướng dẫn mới về sử dụng thuốc hạ đường huyết ở người bệnh mắc bệnh thận mạn, bao gồm cả những người đang chạy thận nhân tạo.

TẦM QUAN TRỌNG CỦA STANDARDS OF CARE

Standards of Care là tài liệu “sống” (living document), được ADA cập nhật thường xuyên khi có bằng chứng mới hoặc thay đổi quy định (như phê duyệt thuốc mới, thay đổi nhãn thuốc). Điều này đảm bảo các khuyến cáo luôn phản ánh bằng chứng khoa học mới nhất.

Hướng dẫn được phát triển qua quy trình nghiêm ngặt:

  • Tìm kiếm có hệ thống các bằng chứng khoa học trên PubMed, Medline, EMBASE
  • Đánh giá bởi Ủy ban đa chuyên khoa
  • Xem xét công khai từ cộng đồng
  • Phê duyệt của Hội đồng ADA

KẾT LUẬN

Standards of Care in Diabetes—2026 đại diện cho tiến bộ quan trọng trong chăm sóc cá thể hóa cho người đái tháo đường. Với 7 nhóm cập nhật chính—từ mở rộng CGM, bỏ rào cản tiếp cận công nghệ insulin, đến hướng dẫn mới về quản lý trong điều trị ung thư và béo phì—tài liệu này trang bị cho các chuyên gia y tế những công cụ mới nhất để tối ưu hóa kết quả điều trị.

Đái tháo đường là tình trạng phức tạp, mãn tính đòi hỏi chăm sóc liên tục với các chiến lược giảm nguy cơ toàn diện vượt xa việc quản lý đường huyết đơn thuần. Giáo dục tự quản lý và hỗ trợ liên tục là yếu tố then chốt giúp bệnh nhân phòng ngừa biến chứng cấp và giảm nguy cơ biến chứng dài hạn.

BẢNG 20 THUẬT NGỮ CHUYÊN NGÀNH

Thuật ngữ tiếng AnhTiếng ViệtGiải thích
Standards of CareTiêu chuẩn chăm sócHướng dẫn lâm sàng chính thức của ADA
CGM (Continuous Glucose Monitoring)Đo đường huyết liên tụcThiết bị theo dõi đường huyết 24/7 không cần chích ngón
AID (Automated Insulin Delivery)Hệ thống tự động điều chỉnh insulin”Tụy nhân tạo” tự động tính và bơm insulin
CSII (Continuous Subcutaneous Insulin Infusion)Bơm insulin dưới da liên tụcThiết bị bơm insulin thay thế tiêm
C-peptidePeptide CChỉ số đánh giá khả năng tiết insulin nội sinh
Islet autoantibodiesKháng thể đảo tụyXét nghiệm chẩn đoán đái tháo đường type 1
mTOR inhibitorsChất ức chế mTORThuốc ung thư có thể gây tăng đường huyết
PI3K inhibitorsChất ức chế PI3KThuốc ung thư ảnh hưởng chuyển hóa insulin
GlucocorticoidsCorticoid/GlucocorticoidThuốc kháng viêm có thể gây đái tháo đường
GLP-1 agonistsChất chủ vận GLP-1Thuốc tiêm hạ đường huyết + giảm cân

Tài liệu tham khảo

American Diabetes Association. (2026). Standards of Care in Diabetes—2026. Diabetes Care, 49(Supplement 1). https://professional.diabetes.org/standards-of-careRetryT

⚠️ Lưu Ý Quan Trọng

Thông tin trong bài viết được tổng hợp từ Standards of Care in Diabetes—2026 của American Diabetes Association, mang tính tham khảo cho chuyên gia y tế. Mọi quyết định điều trị cần được thực hiện bởi bác sĩ/dược sĩ có chuyên môn dựa trên tình trạng cụ thể của từng bệnh nhân. Không tự ý thay đổi phác đồ điều trị mà không có sự giám sát y tế.

🏷️ Tags liên quan

Đái tháo đường ADA 2026 Hướng dẫn điều trị CGM đo đường huyết liên tục

📚 Bài viết liên quan

Các bài viết khác có thể bạn quan tâm

NEJM Clinician: Bản Nâng Cấp Toàn Diện của Journal Watch Sau 40 Năm

NEJM Clinician: Bản Nâng Cấp Toàn Diện của Journal Watch Sau 40 Năm

The New England Journal of Medicine (NEJM) - một trong những tạp chí y khoa uy tín nhất thế giới - vừa chính thức ra mắt NEJM Clinician, phiên bản kế thừa và phát triển từ NEJM Journal Watch sau gần 40 năm phục vụ cộng đồng y tế toàn cầu.